Kalkbrenning i Kvernsteinsparken: Et bidrag til tradisjonshåndverk i Norge

Fin glød i testkalkovnen i Kvernsteinsparken
Fin glød i testkalkovnen i Kvernsteinsparken

Dette gikk fort! Bare 23 timer. Uten forvarming for å drive av fukt. Vi hadde været på vår side, ingen vind, ikke noe regn. Ut kom 100 kilo brent kalk fra Rogaland, Eide på Nordmøre og Hyllestad. Vi har igjen hatt kalkbrennerfest i Kvernsteinsparken, med mange gjester som tok med seg marmor til brenning i den lille kalkovnen. Dette er testovnen vår. Den fungerte utmerket og gir et bidrag til tradisjonshåndverk i Norge. Her er rapport fra brenningen i helga 17-18 november 2018. Les meir

Historisk eksperiment: Brenning av skjell for å lage kalkmaling

Det gløder fint i kamskjellene under brenningen 9-10 september 2018
Det gløder fint i kamskjellene under brenningen 9-10 september 2018

Dag og natt, 9-10 september 2018 gjorde vi et historisk eksperiment i Kvernsteinsparken. Støttet av Riksantikvaren, brant vi to bøtter kamskjell for å lage kalkmaling. For å gjenskape en stor tradisjon i det nord-atlantiske området, en tradisjon som har røtter i middelalderen og helt tilbake til romertiden. Skjell og skjellsand ble brent for å reise Kinn kirke i middelalderen, men først og fremst ble teknologien brukt for å lage mørtel, puss og maling i Danmark, på De britiske øyer og på øyene i Atlanterhavet, f.eks. på Færøyene, helt opp til våre dager. Teknologien er kjent ellers i verden også. De fleste skjell har tilsvarende kjemi som kalkstein og marmor, de består av kalsiumkarbonat, CaCO3. Et godt brennbart materiale, som gir mørtel og maling så hvit som snø. Men først må man opp i 850 grader! Les meir

Ein nasjonal handverksfest! Ombygging av kalkomnen i Kvernsteinsparken i Hyllestad

Nokre av ovnsbyggjarane. Frå venstre: prosjektleiar Per Storemyr, Leif Akse, Terje Berner, Franziska Rüttimann, Jakob Solheim, Chris Pennock, Ann Meeks, George Murphy, Kjell Magnar Myklebust og Bjørn Idland.
Nokre av ovnsbyggjarane. Frå venstre: prosjektleiar Per Storemyr, Leif Akse, Terje Berner, Franziska Rüttimann, Jakob Solheim, Chris Pennock, Ann Meeks, George Murphy, Kjell Magnar Myklebust og Bjørn Idland.

Siste veka i juni bygde vi om kalkomnen i Kvernsteinsparken. Eit nasjonalt symposium om praktisk handverk støtta av Riksantikvaren. Vi hadde med oss 7 av dei beste fagfolka i Noreg og 8+ av dei beste dugnadsarbeidarane i landet, flotte folk frå Hyllestad. Kalkomnen vart bygd i 2017, men etter ei brenning vart han så skada av den høge varmen at han måtte byggjast om. No får vi brennkammer i eldfast kleberstein mura med eldfast leiremørtel. No skal omnen tole mange brenningar i framtida. Brenningar for å produsere brentkalk til restaurering av Noregs gamle steinbygningar – og til å kalke fjøsen! Les meir

Gjer som Audun Oppedal: Kalk fjøsen med Hyllestadkalk frå omnen i Kvernsteinsparken!

Audun Oppedal på garden sin Sæsol, med utsyn til Lihesten. Innfelt er eit bilete av korleis Audun har kalka fjøsen sin: Med nybrend Hyllestadkalk frå kalkomnen i Kvernsteinsparken.
Audun Oppedal på garden sin Sæsol, med utsyn til Lihesten. Det lille biletet viser korleis Audun har kalka fjøsen sin: Med nybrend Hyllestadkalk frå kalkomnen i Kvernsteinsparken.

Audun Oppedal har vore ein av Kvernsteinsparkens store støttespelarar i mange år. Og no har han kalka sauefjøsen sin med brend Hyllestadkalk. Frå kalkomnen i Kvernsteinsparken. Ei bøtte med brentkalk, lesking med vatn på staden. Det vart til tjukk måling for to strok på 60 kvadratmeter fjøsveggar. Nett som i gamle dagar. «Eg hugsar at bestefar min og far min kalka fjøsen kvart år for å gjere det reint og kvitt og fint. No vil eg gjere det same.» Grunnen er at moderne produkt ikkje kan måle seg med tradisjonskalk. Så no er fjøsen til Audun ein del av Kvernsteinsparkens kalkomnsprosjekt, som vert støtta av Riksantikvaren. Les meir

Sand frå Loneland til kalkomnen i Kvernsteinsparken

Loneland – eit klassisk sandtak.
Loneland – eit klassisk sandtak.

Ein treng mange materialar til eit restaureringsarbeid på ein «gammal» kalkomn, som den i Kvernsteinsparken: Eldfast naturstein, vanleg naturstein, leire, brentkalk, treverk, jarn. Og mange verkty; hammar og meisel, sag, mureverkty, spikar, tommestokk, bøtter og spann – vatn! Har vi gløymd noko? Sand! Vi treng sand for å lage god, gammaldags kalkmørtel; til fuging og pussing, til å mure stein! Difor tok vi ein tur til Ola Kjell Loneland og det største sandtaket i nærleiken, på Loneland, i Fjaler, nær grensa til Hyllestad. Les meir